{"id":42103,"date":"2026-03-23T13:12:00","date_gmt":"2026-03-23T13:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/politique\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope"},"modified":"2026-04-19T15:24:21","modified_gmt":"2026-04-19T15:24:21","slug":"une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","title":{"rendered":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"ap-article-header-tag\"> <strong>Africa-Press &#8211; Madagascar. <\/strong> <\/span>Dans la premie\u0300re publication de cet article, il e\u0301tait indique\u0301 a\u0300 tort qu\u2019Europe e\u0301tait la plus grosse lune de Jupiter. Cette erreur a e\u0301te\u0301 corrige\u0301e le 16 mars 2026. Cet article est extrait du mensuel Sciences et Avenir n\u00b0 949, date\u0301 de mars 2026.<\/p>\n<p>Lune de Jupiter, Europe fascine les scientifiques depuis des de\u0301cennies. Sous sa crou\u0302te de glace, Europe rece\u0300le en effet un gigantesque re\u0301servoir d\u2019eau liquide et sale\u0301e deux fois plus volumineux que la totalite\u0301 des oce\u0301ans terrestres \u2013 ide\u0301al, potentiellement, pour abriter la vie. Des mesures re\u0301alise\u0301es en 2024 par la sonde ame\u0301ricaine Juno ont cependant douche\u0301 cet espoir.<\/p>\n<p>Elles indiquent que l\u2019enveloppe glace\u0301e est bien plus e\u0301paisse que pre\u0301vu (jusqu\u2019a\u0300 35 kilome\u0300tres) ; la chaleur interne d\u2019Europe susceptible d\u2019alimenter une forme de vie e\u0301tant de ce fait conside\u0301rablement amoindrie. Cette lune serait-elle donc, tout compte fait, un astre \u00ab mort \u00bb? Certainement pas, estiment des plane\u0301tologues du centre de vol spatial Goddard de la Nasa.<\/p>\n<p>Ils viennent de montrer, lors du congre\u0300s de l\u2019Union ame\u0301ricaine de ge\u0301ophysique, qu\u2019une vie microbienne pourrait s\u2019e\u0301panouir dans l\u2019oce\u0301an souterrain d\u2019Europe&#8230; gra\u0302ce a\u0300 l\u2019e\u0301nergie fournie par des e\u0301le\u0301ments radioactifs !<\/p>\n<p>Des espe\u0300ces chimiques tre\u0300s re\u0301actives<\/p>\n<p>Les chercheurs ont tout d\u2019abord estime\u0301 la quantite\u0301 d\u2019isotopes radioactifs \u2013 uranium 235, uranium 238 et potassium 40 \u2013 pre\u0301sents dans les roches d\u2019Europe en exploitant les donne\u0301es terrestres, ainsi qu\u2019une varie\u0301te\u0301 d\u2019observations sur les lunes du Syste\u0300me solaire. Ces roches sont en contact avec le fond de l\u2019oce\u0301an.<\/p>\n<p>Elles libe\u0300rent ainsi, par dissolution dans l\u2019eau liquide, des e\u0301le\u0301ments radioactifs qui, en se de\u0301sinte\u0301grant peu a\u0300 peu sur de longues pe\u0301riodes (la demi-vie du potassium 40 est de 1,2 milliard d\u2019anne\u0301es), de\u0301composent les mole\u0301cules d\u2019eau en ions oxyge\u0300ne et hydroge\u0300ne. Or, ces espe\u0300ces chimiques, tre\u0300s re\u0301actives, pourraient servir a\u0300 alimenter un me\u0301tabolisme microbien, me\u0302me en l\u2019absence totale de lumie\u0300re, comme on l\u2019observe sur Terre dans les fonds oce\u0301aniques profonds. Selon les calculs des plane\u0301tologues, cette source d\u2019e\u0301nergie pourrait produire dans l\u2019oce\u0301an d\u2019Europe une biomasse de plusieurs millions de milliards de milliards de cellules&#8230; l\u2019e\u0301quivalent de milliers de baleines bleues !<\/p>\n<p>Leur the\u0301orie pourra e\u0302tre teste\u0301e dans les anne\u0301es qui viennent, certains parame\u0300tres tout du moins. \u00ab La de\u0301sinte\u0301gration radioactive du potassium 40 engendre en effet diffe\u0301rents isotopes, dont le calcium 40 \u00ab , pre\u0301cisent les auteurs. Un e\u0301le\u0301ment que la mission de la Nasa Europa Clipper, lance\u0301e en 2024, sera capable de de\u0301tecter lorsqu\u2019elle effectuera une quarantaine de survols d\u2019Europe au de\u0301but des anne\u0301es 2030. Mais \u00ab ce n\u2019est pas uniquement sur Europe qu\u2019un tel me\u0301canisme pourrait fonctionner \u00ab , anticipent les chercheurs. Il pourrait ensemencer \u00ab d\u2019autres lunes-oce\u0301ans du Syste\u0300me solaire comme Ganyme\u0300de, Jupiter, Titan ou les satellites d\u2019Uranus \u00ab.<\/p>\n<p class=\"ap-article-footer-note\">Retrouvez plus d\u2019actualit\u00e9s et d\u2019analyses sur <span class=\"ap-highlight-country\">Madagascar<\/span> sur le site <span class=\"ap-highlight-brand\">Africa Press<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Africa-Press &#8211; Madagascar. Dans la premie\u0300re publication de cet article, il e\u0301tait indique\u0301 a\u0300 tort qu\u2019Europe e\u0301tait la plus grosse lune de Jupiter. Cette erreur a e\u0301te\u0301 corrige\u0301e le 16 mars 2026. Cet article est extrait du mensuel Sciences et Avenir n\u00b0 949, date\u0301 de mars 2026. Lune de Jupiter, Europe fascine les scientifiques depuis [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":82,"featured_media":42101,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,10],"tags":[49],"class_list":["post-42103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-divers","category-toutes-les-actualites","tag-madagascar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.1 (Yoast SEO v27.0) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe - Madagascar<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"-article-header-tag&quot;&gt; Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"-article-header-tag&quot;&gt; Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Madagascar\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-23T13:12:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-19T15:24:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"899\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"cfeditorfr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"cfeditorfr\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\"},\"author\":{\"name\":\"cfeditorfr\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1\"},\"headline\":\"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe\",\"datePublished\":\"2026-03-23T13:12:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-19T15:24:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\"},\"wordCount\":554,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg\",\"keywords\":[\"Madagascar\"],\"articleSection\":[\"Divers\",\"Toutes les actualit\u00e9s\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\",\"url\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\",\"name\":\"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe - Madagascar\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-23T13:12:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-19T15:24:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1\"},\"description\":\"-article-header-tag\\\"> Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg\",\"width\":1200,\"height\":899,\"caption\":\"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/\",\"name\":\"Madagascar\",\"description\":\"Just another Africa News Agency Sites site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1\",\"name\":\"cfeditorfr\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe - Madagascar","description":"-article-header-tag\"> Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe","og_description":"-article-header-tag\"> Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...","og_url":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","og_site_name":"Madagascar","article_published_time":"2026-03-23T13:12:00+00:00","article_modified_time":"2026-04-19T15:24:21+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":899,"url":"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"cfeditorfr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"cfeditorfr","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope"},"author":{"name":"cfeditorfr","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1"},"headline":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe","datePublished":"2026-03-23T13:12:00+00:00","dateModified":"2026-04-19T15:24:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope"},"wordCount":554,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg","keywords":["Madagascar"],"articleSection":["Divers","Toutes les actualit\u00e9s"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","url":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope","name":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe - Madagascar","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg","datePublished":"2026-03-23T13:12:00+00:00","dateModified":"2026-04-19T15:24:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1"},"description":"-article-header-tag\"> Africa-Press - Madagascar. Dans la premie\u0300re publicatio ...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#primaryimage","url":"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg","contentUrl":"https:\/\/static.africa-press.net\/madagascar\/sites\/56\/2026\/04\/sm_1776610442.631401.jpg","width":1200,"height":899,"caption":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/toutes-les-actualites\/une-vie-possible-dans-lombre-radioactive-deurope#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Une vie possible dans l\u2019ombre radioactive d\u2019Europe"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#website","url":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/","name":"Madagascar","description":"Just another Africa News Agency Sites site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/#\/schema\/person\/2b1cf3cd81a31e3cd26889ca66d677f1","name":"cfeditorfr"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/82"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42139,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42103\/revisions\/42139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.africa-press.net\/madagascar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}