کارشناسان هشدار دادهاند که ایدئولوژی نسلکشی دیگر محدود به روایتهای تاریخی یا فضاهای فیزیکی نیست، بلکه به اشکال جدیدی از طریق رسانههای اجتماعی و هوش مصنوعی (AI) گسترش یافته است و از جوانان میخواهند که در عصر دیجیتال هوشیار باشند.
این اتفاق روز شنبه، 30 مه، در سیزدهمین دوره انجمن جوانان Igihango cy’Urungano رخ داد که شامل میزگردهایی در مورد نفرتپراکنی و ایدئولوژی نسلکشی در رواندا و منطقه دریاچههای گریت بود.
سرهنگ دوم دکتر گاسپارد هاریمانا، مدیر کل دیجیتالسازی وزارت دفاع، گفت که ایدئولوژی نسلکشی به طور فزایندهای از طریق رسانههای مدرن در حال گسترش است.
او گفت: «نباید بگوییم که این وضعیت «ترسناک» است، بلکه باید بگوییم که نگرانکننده است. نگرانکننده است که یک رواندایی که آنچه ما از سر گذراندیم را تجربه کرده، هنوز میتواند چنین ایدئولوژیای داشته باشد.»
«ایدئولوژی نسلکشی تغییر شکل میدهد – میتواند در روایتهای قومی یا حتی در فلسفههایی که در سطح جهانی رواج دارند، ظاهر شود. اما به عنوان مردم رواندا، به ویژه جوانان، اگر آماده و آگاه باشیم، باور ندارم که این ایدئولوژی قدرت شکست دادن ما را داشته باشد.»
هاریمانا سه اقدام کلیدی را که جوانان باید برای حفظ ثبات قدم و مقاومت در برابر ایدئولوژی نسلکشی انجام دهند، تشریح کرد.
«اول، تاریخ کشور و تاریخ شخصی افراد را درک کنید. شما نمیتوانید با ایدئولوژیای که آن را درک نمیکنید، مبارزه کنید. اگر تاریخ را ندانید، ممکن است چیزی را به صورت آنلاین ببینید و فکر کنید که درست است… اما اگر تاریخ را به خوبی بدانید، نمیتوانید گمراه شوید.»
«دوم، ما باید به طور فعال با این ایدئولوژی مبارزه کنیم. این ایدئولوژی در میدان نبرد شکست خورده است، اما به رسانههای اجتماعی و هوش مصنوعی منتقل شده است. جوانان باید از همین ابزارها برای مقابله روشن و مسئولانه با آن استفاده کنند.»
«سوم، ما باید طرز فکر پاکی داشته باشیم. اگر عناصری از یک ایدئولوژی بد را در خود داشته باشید، نمیتوانید با آن مبارزه کنید. اگر هنوز تبعیض را در درون خود دارید، نمیتوانید با آن مبارزه کنید.»
اریک ندوشابندی، مدرس دانشگاه رواندا و تحلیلگر سیاسی، گفت ایدئولوژی نسلکشی مخرب است زیرا مردم را حتی زمانی که به آموزش و سایر منابع دسترسی دارند، نسبت به فرصتها و پیشرفت کور میکند.
او ریشههای آن را در نظریههای دوران استعمار که به اختلافات در منطقه شکل داده بودند، ردیابی کرد.
ندوشابندی گفت: «یکی از اینها نظریهی حامی بود که بین گروههای به اصطلاح «برتر» و «پستتر» تفرقه ایجاد میکرد. این ایدهها راهنمای حکومت استعماری بودند و بعدها در جمهوریهای اول و دوم [در رواندا] تقویت شدند.»
او افزود که پلتفرمهای دیجیتال، گسترش چنین روایتهایی را تسریع کردهاند.
او گفت: «امروزه، ما هنوز شاهد انتشار بقایای این ایدهها، از جمله در پلتفرمهای دیجیتال، هستیم. رسانههای اجتماعی سرعت انتشار آنها را افزایش دادهاند و باعث شدهاند روایتهای دروغین معتبر به نظر برسند.»
ندوشابندی همچنین هشدار داد که اطلاعات نادرست از مرزها عبور کرده و همچنان در منطقه، به ویژه در جمهوری دموکراتیک کنگو، در گردش است، جایی که گاهی اوقات در ادعاهایی مانند روایتهای نسلکشی مضاعف ظاهر میشود.
«اینها اغلب ناشی از تحریفات سیاسی و حکومتداری بد در منطقه هستند. پلتفرمهای دیجیتال باعث شدهاند که این ایدهها سریعتر گسترش یابند، و این امر به چالش کشیدن انتقادی و مسئولانه آنها را حتی مهمتر میکند.»
پاتریک انکورونزیزا، عضو سابق شبهنظامیان FDLR، نیز تجربه خود از شستشوی مغزی و زندگی در این گروه مسلح مستقر در جمهوری دموکراتیک کنگو را که توسط بقایای عاملان نسلکشی تأسیس شده بود، به اشتراک گذاشت.
او بر چگونگی آموزش ایدئولوژیهای افراطی به جوانان و تحریف تاریخ رواندا و تحولات پس از نسلکشی آن تأکید کرد.
او گفت که در سن ۱۴ سالگی به عنوان سرباز آموزش دیده و مجبور به شرکت در فعالیتهای مسلحانه شده است، از جمله اینکه به او آموزش داده شده نسلکشی علیه توتسیها را انکار کند.
انکورونزیزا گفت پس از اینکه متوجه شد جایگزینی برای زندگی در این گروه مسلح وجود دارد، تصمیم به فرار گرفت.
او سرانجام به رواندا بازگشت، جایی که به گفته خودش آرامش و محیطی دلپذیر را یافت که زندگیاش را دگرگون کرد.